Ξεκίνησαν τις προηγούμενες μέρες να εκδίδονται με ταχείς ρυθμούς οι fast track συντάξεις. Από τις πρώτες αποφάσεις που εκδόθηκαν, προκύπτει ότι επιταχύνθηκε μεν ο ρυθμός αλλά με πολύ σημαντικά λάθη που μπορεί να δημιουργήσουν μεγάλα προβλήματα στους συνταξιούχους. Μία στις δύο συντάξεις που εκδίδονται περιέχουν λάθη που οδηγούν σε πολύ χαμηλές συντάξει.
Πολλοί ασφαλισμένοι βλέπουν να εκδίδονται για αυτούς οριστικές συντάξεις μικρότερες και από τις προσωρινές. Βάσει της παρ.3 του άρθρου 48 του νόμου προβλέπεται για όλες τις εκκρεμείς αιτήσεις συνταξιοδότησης που έχουν υποβληθεί έως 31-3ου του 2022, να γίνονται δεκτές χωρίς να απαιτείται η προσκόμιση των φυσικών παραστατικών που θεμελιώνουν τον ασφαλιστικό χρόνο που δεν έχει ψηφιοποιηθεί ηλεκτρονικά στον e-EFKA και συνεπώς δεν είναι ορατός από την πλατφόρμα των αιτήσεων συνταξιοδότησης.
Συγκεκριμένα το άρθρο 2 του ίδιο νόμου προβλέπει ότι μετά την πάροδο τρίμηνης προθεσμίας, «η πράξη απονομής της σύνταξης εκδίδεται με βάση τα δεδομένα του ασφαλιστικού ιστορικού που τηρούνται στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΑΤΛΑΣ», το οποίο είναι προσβάσιμο μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (ΕΨΠ-gov.gr), ή σε άλλα μηχανογραφικά συστήματα του e-Ε.Φ.Κ.Α., χωρίς να απαιτείται επαλήθευση των δεδομένων αυτών από τον e-Ε.Φ.Κ.Α. πριν από την έκδοση της πράξης. Η αναγνώριση επιπλέον ασφαλιστικού χρόνου, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 17 του ν. 4670/2020 (Α' 43), περί της αναγνώρισης χρόνου ασφάλισης που δεν έχει ψηφιοποιηθεί ή πιστοποιηθεί ως έγκυρος και δεν αποτελεί δεδομένο του Πληροφοριακού Συστήματος «ΑΤΛΑΣ», γίνεται χωρίς έλεγχο των φυσικών παραστατικών που αποδεικνύουν τον χρόνο αυτό».
Συνεπώς, βάσει της διάταξης, ο ΕΦΚΑ θα έπρεπε να εκδίδει αποφάσεις συνταξιοδότησης για αιτήσεις που εκκρεμούν πάνω από 3 μήνες, βάσει του ασφαλιστικού χρόνου που έχει δηλώσει ο ασφαλισμένος στο σώμα της αίτησης που έχει υποβάλλει ακόμα και να δεν απεικονίζεται ψηφιακά αυτός.
Όμως στην πράξη, φαίνεται ότι ο ΕΦΚΑ προχωρά στην έκδοση συντάξεων μόνο με το ασφαλιστικό χρόνο που έχει ψηφιοποιηθεί, με αποτέλεσμα είτε να εκδίδονται πολύ μικρότερες συντάξεις από αυτές που δικαιούνται οι ασφαλισμένοι είτε να εκδίδονται σωρηδόν απορριπτικές αποφάσεις. Μάλιστα μετά την κατάργηση της υποχρέωσης πρόσκλησης για προηγούμενη ακρόαση στον ασφαλισμένο, οι υποψήφιοι συνταξιούχοι έχουν στερηθεί και το νόμιμο δικαίωμα ανάπτυξης των θέσεων τους πριν την απόρριψη του αιτήματος τους.
Οπού η θεμελίωση του δικαιώματος απαιτεί αναγνώριση πλασματικών ετών, χορηγείται μειωμένη σύνταξη χωρίς τις εξαγορές. Στις περιπτώσεις που ο ασφαλισμένος θεμελιώνει με τις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης , η σύνταξη τελικά εκδίδεται μόνο με τον χρόνο του τελευταίου φορέα και καταβάλλεται ποσό μικρότερο και από τη μισή σύνταξη.
Αλλά ακόμα και σε περιπτώσεις που ο ασφαλισμένος έχει μόνο ΙΚΑ, είδαμε αδιανόητα λάθη ακόμα και σε περιπτώσεις που τα ένσημα είχαν ανακεφαλαιωθεί με οριστική απόφαση. Υπήρξε περίπτωση ασφαλισμένου με αποδοχές κατά την εργασία σταθερά πάνω από 1.000 ευρώ μεικτά ανά μήνα και τελικά η απόφαση υπολόγισε ως μέσο όρο αποδοχών το ποσό των 133 ευρώ μεικτά ανά μήνα, με αποτέλεσμα να αποδοθεί σε ασφαλισμένο με 9000 ένσημα σύνταξη 400 ευρώ.
Σε άλλο ασφαλισμένο που υπέβαλλε αίτημα για σύνταξη και είχε συνολικό χρόνο 33 ετών, 22 έτη ΟΓΑ και 11 έτη ΟΑΕΕ, απονεμήθηκε σύνταξη μόλις 400 ευρώ γιατί δεν υπολογίστηκαν τα 11 έτη ΟΑΕΕ. Σε άλλη περίπτωση ασφαλισμένου του ΤΣΜΕΔΕ, που έχει διακόψει δραστηριότητα το 2019, οι υπηρεσίες του ΕΦΚΑ δεν έλαβαν υπόψη την διακοπή δραστηριότητας που είχε προσκομίσει ο ασφαλισμένος, του καταλόγισαν οφειλές από ασφαλιστικές εισφορές επιπλέον 7.000 ευρώ από τις πραγματικές και του εξέδωσαν σύνταξη μειωμένη κατά 30% ως απασχολούμενου συνταξιούχου ενώ ταυτόχρονα παρακρατούν από την σύνταξη τις ανύπαρκτες οφειλές.
Σε ασφαλιστική υπόθεση μηχανικού που παράλληλα είχε και ΟΑΕΕ, η σύνταξη εκδόθηκε μόνο με τον χρόνο ΤΣΜΕΔΕ χωρίς καν να υπάρξει επιφύλαξη για την τροποποίηση της απόφασης σύνταξης όταν υπολογισθεί ο χρόνος ΟΑΕΕ.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι οι αποφάσεις δεν αναγράφουν ότι οι συντάξεις εκδίδονται με επιφύλαξη. Αυτό έχει ως συνέπεια οι ασφαλισμένοι να αναγκάζονται να υποβάλλουν ενστάσεις κατά των αποφάσεων, προκειμένου να διασφαλίσουν ότι θα γίνει ορθά ο έλεγχος της απόφασης.
Τα λάθη αυτά όμως αυτά τα πληρώνουν οι ασφαλισμένοι. Ελπίζω να διαψευστώ, αλλά φοβάμαι ότι στο όνομα της επικοινωνιακής πολιτικής εκμετάλλευσης της μείωσης των εκκρεμών συντάξεων, θα εκδίδονται συστηματικά λάθος συντάξεις με πολύ μικρότερα ποσά και ο ορθός υπολογισμός του θα παραπέμπεται στις καλένδες δημιουργώντας νέο κύκλο καθυστερήσεων.
Φαίνεται να επιλέγεται από το Υπουργείο ένας τρόπος πλασματικής μείωσης των εκκρεμών συντάξεων, που πιο πολύ «κρύβει το πρόβλημα κάτω από το χαλί» παρά να προωθείται η συστηματική και ουσιαστική επίλυση του προβλήματος. Αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής, αν δεν γίνουν άμεσα διορθωτικές κινήσεις, θα είναι η διαιώνιση με άλλη μορφή των εκκρεμοτήτων στα συνταξιοδοτικά ζητήματα.
Το λιγότερο που μπορεί να κάνει το Υπουργείο είναι να δώσει σαφείς κατευθύνσεις για την τήρηση του νόμου που προβλέπει την συμπερίληψη στον ασφαλιστικό χρόνο όλων των δηλωθέντων από τον υποψήφιο συνταξιούχο διαστημάτων ασφάλισης, να προσλάβει επιπλέον προσωπικό και να ορίσει επιτέλους επιτροπές για να εξετάζουν άμεσα τις ενστάσεις και όχι μετά από χρόνια όπως γίνεται σήμερα. Οι υποψήφιοι συνταξιούχοι έχουν εύλογες προσδοκίες λόγω των εξαγγελιών της κυβέρνησης για άμεση επίλυση του ζητήματος.
Αν αυτές διαψευστούν ακόμα μια φορά, οι αντιδράσεις τους δικαιολογημένα θα ενταθούν. Η απονομή των σωστών συντάξεων σε εύλογο και σύντομο διάστημα αποτελεί δικαίωμα τους και ταυτόχρονα κορυφαία υποχρέωση μιας ευνομούμενης πολιτείας.
(Ο Κώστας Τσουκαλάς είναι δικηγόρος)